ymanów
został ulokowany na prawie magdeburskim w roku 1376 i
powstał dzięki zabiegom księcia śląskiego
Władysława Opolczyka, namiestnika króla Ludwika
Węgierskiego. Początkowo miasto nosiło nazwę
"Ladisslauia" od imienia jego założyciela.
Nazwa Rymanów przyjęła sie w okresie panowania
króla Władysława Jagiełły i pochodziła od imienia
wójta Reymana. Gród rymanowski zlokalizowany został na
skrzyżowaniu szlaków handlowych podkarpackiego i
węgierskiego. W XV i XVI stuleciu Rymanów otrzymał od
królów polskich liczne przywileje na odbywanie w
mieście jarmarków i posiadanie własnych składów
handlowych. Obok handlu rozwijało się również
rzemiosło. Do najbogatszych należały cechy
rzeźników, garbarzy, szewców, kuśnierzy,
sukienników, płócienników, krawców i piekarzy.
|
To w połączeniu z położeniem
na ruchliwym szlaku handlowym i utrzymywaniu licznych
kontaktów z Węgrami sprzyjało r ozwojowi miasta. Szkody
wojenne, które dotknęły Podkarpacie w XVII stuleciu
osłabiły tempo rozwoju gospodarczego miasta. Sytuacje
podobne powtórzyły się z początkiem XVIII wieku. W
tym czasie miasto wielokrotnie niszczyły pożary.
Ponowne ożywienie gospodarcze przyniósł wiek XIX. Na
nowo rozwinęło się rzemiosło i handel. Rymanów
bowiem, stanowił miejsce zaopatrzenia dla licznych wsi
polskich i łemkowskich. Rolnicy zbywali tu bydło i
trzodę.
Wraz z rozwojem przemysłu naftowego w okolicach
Podkarpacia wybudowano transwersalną linię kolejową
prowadzącą zaledwie 4 km od miasta. Sprzyjało to
dalszemu rozwojowi handlu i rzemiosła, a także drobnego
przemysłu i usług.
Po wybuchu I wojny światowej miasto stało się nie
tylko miejscem przemarszu i kwaterunku oddziałów
austriackich, ale również miejscem mobilizacji polskich
organizacji paramilitarnych. Już końcem września 1914
roku dotarły tu wojska rosyjskie. Wyrządziły one duże
szkody miastu i jego mieszkańcom. Doprowadziły one
również do całkowitej ruiny zachowane po
wcześniejszych pożarach obiekty zdrojowe.
Zniszczone miasto i zdrój długo leczyły swoje rany.
Okres międzywojenny to lata odbudowy i rozbudowy
Rymanowa i dalszego rozwoju gospodarczego, społecznego i
kulturalnego miasta i okolicznych miejscowości.
Nastąpił poważny rozwój działalności licznych
organizacji i towarzystw polskich i żydowskich (ci
drudzy stanowili blisko jedną trzecią mieszkańców i w
znacznej mierze utrzymywali w swych rękach handel i
przemysł).
Rozwój miasta brutalnie i tragicznie przerwały
wydarzenia II wojny światowej. Niemcy weszli do
Rymanowa. W wyniku walk część miasta legła w gruzach.
W pobliżu miasta okupant zorganizował obóz zagłady, w
którym zginęło 10 tys. jeńców radzieckich. W
Rymanowie w samej starówce, w wyniku działań wojennych
zachowała się tylko część jej dawnej zabudowy.
Ostały się jednak liczne zabytki przypominające czasy
historii, ciekawe dla turystów.
Kościół
parafialny pod wezw. św. Wawrzyńca późno-barokowy,
ufundowany przez wojewodę wołyńskiego Józefa
Ossolińskiego z Tęczyna. Wzniesiony został w latach
1779 - 1781, znajduje się w południowej pierzei
rynku. Na uwagę zasługuje we wnętrzu ołtarz
główny wykonany przez Józefa Aszklara. Jego dłuta są
figury św. Piotra i Pawła, które zastąpiły
wcześniejsze kamienne, umieszczone obecnie w kruchcie. W
środkowym polu Pieta, według tradycji ofiarowana przez
Władysława Jagiełłę, zapewne z okazji jego pobytu w
Rymanowie w 1419 roku. Król wracał wówczas z Węgier
przez Rymanów do Przemyśla. Na zasuwie Piety obraz Św.
Anny. W zachodniej kaplicy należy zwrócić uwagę na
renesansowy nagrobek z marmuru, z rzeźbami z alabastru,
piętrowy na wysokim cokole, z dwiema prostokątnymi
wnękami, ujętymi zdwojonymi pilastrami wspierającymi
belkowanie. Po bokach stoją rzeźby amorków z
kartuszami herbowymi. We wnękach leżące rzeźby
zmarłych, nad górną postacią kartusz z herbami.
Między wnękami rzeźbiarz umieścił płaskorzeźbę z
klęczącymi postaciami dzieci. U dołu inskrypcję
stanowi wyryty w marmurze wiersz Mikołaja Reja "Na
groby". Na ścianach liczne epitafia inskrypcyjne.
Plebania, wniesiona
równocześnie z kościołem znajduje się na zachód od
świątyni.
Synagoga ( dzisiaj ruina),
położona na północ od rynku, wzniesiona była jeszcze
w XVII stuleciu. We wnętrzu bima (mównica),
składająca się z czterech filarów i sklepienia
zdobionego liśćmi akantu. Na ścianach resztki dawnej
polichromii nawiazującej do starej i nowej ojczyzny
rymanowskich Żydów.
Dwór Potockich z początków
XIX wieku położony w parku we wschodniej części
miasta, za rzeką Tabor. (obecnie siedziba Nadleśnictwa
Rymanów)
Kirkut położony na południe od
miasta, na wschodnim stoku Kalwarii, prawie nad drogą do
zdroju. Na nim liczne maceby, wśród nich XVIII
wieczne, a między grobami rabinów, mogiła rabina
Fridmana z XVIII wieku, uważanego za cudotwórcę. Na
cyplu zaś zniszczona przez Niemców mogiła żołnierzy
autriackich, narodowości żydowskiej, poległych pod
Rymanowem w 1915 roku.
W
pobliżu Rymanowa warto obejrzeć stary drewniany
kościółek w Klimkówce znany z uzdrawiającego
źródełka, w Króliku Polskim drewniany zabytkowy
kościół, kryty i szalowany gontami w XVIII w. oraz
murowana cerkiew łemkowska. Pozostały również w
szczątkowym stanie stare cmentarze łemkowskie Króliku
Polskim, Desznie i Wołtuszowej.
Rymanów Zdrój
linki do stron Waldka Czado
http://www.karpaty.edu.pl/teams/czadosoft/index.html
|